Predikuattu
Kogonazes virkehes ainos on predikuattu, kudai taibuu
persounumuvvos. On yksisanazii virkehii kui "Tuulou" ga
tavallizesti virkehes on myös subjektu, kudai taibuu samas
persounas kui predikuattu.
Predikuattu on virkehen piäozapuoli, kudai ilmoittau sidä, midä
sanotah virkehen ezinehes. Se vastuau kyzymykseh:
Midä ruadau ezineh? Ken libo mi on ezineh? Mittuine on ezineh?
Mies higie vai lykkiäy ku vastuvuoh soudau.
Hos kieli eule turkikse ga toiči äijäl lämmittäy.
Hil'l'aine on meijän čuppu (V. Brendojev).
Predikuattu on
-
verbi finiittumuvvos, ts. verbi taibuu subjektan persounas.
Tyttö lugou kniigua. Lapset pajatettih uuttu pajuo.
Tulel kiehuu kalarokku.
-
abuverbi+verbi infinitiivas. Abuverbi on finiittumuvvos, a
infinitiivu andau merkičyksen. Abuverbinny on:
olla, istuo, algua, piädyö, ruveta da toizii verbilöi;
yksipersounahine: pidäy; libo
liikunduverbi: tulla, lähtie, mennä, juosta da toizii.
Infinitiivu da sija vaihtellah:
-
verbit olla, istuo, piädyö + III infinitiivan
inessiivu da abessiivu:
Tytöt ollah keriämäs muarjua.
Opastujat istutah lugemas suarnua.
Hyö oldih syömättäh kogo päivän.
Buabo istui juomattah čuajuu.
Minä piävyin olemas sie.
-
verbi ruveta, algua da erilazet liikunduverbit + III infinitiivan
illatiivu da elatiivu:
Hyö joukolleh ruvettih ruadamah pellol.
Muamo rubieu pezemäh latettu.
Myö allammo lugie kniigua.
Died'oi da buabo tullah kaččomah vunukkua.
Miehet lähtietäh kuadamah meččiä.
Rahvas mennäh kaččomah kinuo.
Poigu juoksou avvuttamah muamuadah.
Ruadajat tuldih piluamas meččiä.
-
verbi pidäy + I infinitiivu:
Pidäy kirjuttua kirjaine.
Lapset, pidäy eččie kažinpoigu.
Urokal pidäy kuunnella opastajua.
Lapsil pidäy lähtie školah aijoin aijal.
-
abuverbi olla/roita+nominu/adverbi. Täs sanaliitos olla/roita
taibuu persounas, luvus, aijas da tavas. Nominua libo adverbii
sanommo predikatiivakse. Se andau sanaliitole merkičyksen.
Predikatiivannu käytetäh:
-
substantiivua:
Minun velli on opastui.
Opastujale kniigu on paras ystävy.
Meijän kylän lebopaikku on niemel kazvai koivikko.
Tuatan sana on kogo ijän vakustuksennu.
-
adjektiivua:
Mennyt kezä oli kuivu da lämmin.
Tozi on kallehembi kuldua. Se ruado ei ole helpo.
Tulii yö roih lämmin, pimei da vihmažu.
Meijän škola on suuri.
-
pronominua:
Ajatukset ollah nengomat.
Silloi olos oli moine.
-
adverbii:
Tiä minä olen yksinäh.
Kodi on jo bokalleh.
Vezipučči roih kallelleh.
-
numerualua:
Kymmeneh ližätä kaksikymmen roih kolmekymmen.
-
sanayhtymiä:
Häi oli yksi parahimis opastajis.
Sen kirjuttajan kniigat oldih eniten lugietut.