Imperatiivu (Käskytaba)
Imperatiivu merkiččöy käskynalastu teguo, kudamua
käskietäh libo kehoitetah ruadua. Imperatiivua käytetäh vaiku preezensas. Yksikön
enzimäzes persounas imperatiivua ei käytetä.
Imperatiivan tunnukset ollah:
-
Yksikön toizes persounas imperatiival ei ole tunnustu, ts yksikön toizen persounan
imperatiivinnu käytetäh verbin (heikkuo) vokalivardaluo:
ottua (ota-, otta-): ota
keittiä (keitä-, keittä-): keitä
kuččuo (kuču-, kučču-): kuču
vardoija (vardoiče-, vardoičče-): vardoiče
kopata (koppua-, kopat-): koppua
läikätä (läikkiä-, läikät-): laikkiä
ommella (ombele-, ommel-): ombele
panna (pane-, pan-): pane
-
Yksikön kolmanden persounan tunnukset
-
-gah,
-gäh liitytäh
-
yksivardalohizien
tuvva, luvva, syvvä, myvvä, suaja, jiäjä -verbilöin diftonguvardaloh:
tuvva (tuo-): tuo-gah;
jiäjä (jiä-): jiä-gäh i m.i;
-
kaksivardalohizien verbilöin olla, tulla, panna, mennä konsonantuvardaloh:
olla (ole-, ol-): ol-gah,
tulla (tule-, tul-): tul-gah,
panna (pane-, pan-): pan-gah,
mennä (mene-, men-): men-gäh.
-
-kah, -käh liitytäh kaikkien
kaksivardalohizien verbilöin (paiči ielmainittuloi verbilöi olla,
tulla, panna, mennä) konsonantuvardaloh:
sanella (sanele-, sanel-): sanel-kah,
nähtä (näe-, näh-): näh-käh.
Tunnuksen liittyjes -ata, -ätä, -eta, -etä, -ita, -itä -loppuhizien
verbilöin vardaloh tapahtuu assimil'atsii: vardalon loppukonsonantu
t muuttuu konsonantakse k tunnuksen algukonsonantan vaikutukses:
čometa (čomene-, čomet-): čomet-kah = čomekkah,
läikätä (läikkiä-, läikät-): läikät-käh = läikäkkäh.
-
-kkah, -kkäh liitytäh kaikkien
yksivardalohizien verbilöin (paiči ielmainittuloi -va. -vä, -ja,
-jä -loppuhizii verbilöi) heikkoh vokalivardaloh:
ottua (ota-, otta-) ota-kkah,
jättiä (jätä-, jättä-) jätä-kkäh.
-
Monikon 1:zen persounan tunnukset
-
-guammo, -giämmö liitytäh:
-
yksitavuhizeh diftonguvardaloh:
tuvva (tuo-): tuo-guammo,
jiäjää (jiä-): jiä-giämmö,
-
kaksivardalohizien verbilöin olla, tulla, panna, mennä konsonantuvardaloh:
panna (pane-, pan-): pan-guammo,
mennä (mene-, men-): men-giämmö.
-
-kuammo, -kiämmö liitytäh kaikkien
kaksivardalohizien verbilöin (paiči ielmainittuloi verbilöi
olla, tulla, panna, mennä) konsonantuvardaloh:
sanella (sanele-, sanel-): sanel-kuammo,
nähtä (näe-, nah-): näh-kiämmö
Konzu nämmä tunnukset liitytäh -ata, -ätä, -eta, -etä, -ita, -itä,
-ota, -ötä, -uta -loppuhizien verbilöin konsonantuvardaloh,
tapahtuu assimil'atsii:
katkata (katkua-, katkat-): katkat-kuammo = katkakkuammo
lykätä (lykkiä-, lykät-): lykät-kiämmö = lykäkkiämmö.
-
-kkuammo, -kkiämmö da 2:zen
persounan tunnukset -kkua, -kkiä, -kkuammo, -kkiämmö liitytäh
kaikkien yksivardalohizien verbilöin (paiči ielmainittuloi -va,
-vä, -ja, -jö -loppuhizii verbilöi) heikkoh vokali vardaloh:
ota-kkuammo, jätä-kkiämmö, ota-kkua, jätä-kkiä,
ota-kkuatto, jätä-kkiättö.
-
Monikon toizen persounan tunnuksii
-guatto, -giättö, -kuatto, -kiättö, -kkuatto, -kkiättö
käytetäh kui monikon enzimäzen persuounan tunnuksii
-guatto, -giättö, -kuatto, -kiättö, -kkuatto, -kkiättö.
Niilöin sijas puaksumbah käytetäh lyhembii muodoloi
-gua, -giä, -kua, -kiä, -kkua, -kkiä.
-
Monikon 3:nden persounan tunnus -hes liittyy -tta, -ttä, -ta, -tä,
-da, -dä -loppuhizeh vardaloh:
katetta-hes,
jätettä-hes,
saneltahes,
käveltä-hes,
tuoda-hes,
mendä-hes.
Taivutammo imperatiivas erilazii verbilöi.
Yksivardalohizen verbin imperatiivu
y.2 y.3 m.2 m.3
ottua ota otakkah otakkua otettahes
soudua sovva sovvakkah sovvakkua sovvettahes
matkittua matkita matkitakkah matkitakkua matkitettahes
kabrastua kabrasta kabrastakkah kabrastakkua kabrastettahes
valmistua valmista valmistakkah valmistakkua valmistettahes
keittiä keitä keitäkkäh keitäkkiä keitettähes
hävittiä hävitä hävitäkkäh hävitäkkiä hävitettähes
lendiä lennä lennäkkäh lennäkkiä lennettähes
piirdiä piirrä piirräkkäh piirräkkiä piirrettähes
eliä elä eläkkäh eläkkiä elettähes
kaččuo kačo kačokkah kačokkua kačottahes
rikkuo riko rikokkah rikokkua rikottahes
kuduo kuvo kuvokkah kuvokkua kuvottahes
tahtuo tahto tahtokkah tahtokkua tahtottahes
sanuo sano sanokkah sanokkua sanottahes
suuttuo suutu suutukkah suutukkua suututtahes
luobuo luovu luovukkah luovukkua luovuttahes
kuččuo kuču kučukkah kučukkua kučuttahes
valmistuo valmistu valmistukkah valmistukkua valmistutttahes
jaksavuo jaksavu jaksavukkah jaksavukkua jaksavuttahes
läikkyö läiky läikykkäh läikykkyä läikyttähes
häibyö häivy häivykkäh häivykkiä häivyttähes
häpistyö häpisty häpistykkäh häpistykkiä häpistyttähes
kävyö kävy kävykkäh kävykkiä kävyttähes
perävyö perävy perävykkäh perävykkiä perävyttähes
lugie luve luvekkah luvekkua lugiettahes
polgie polle pollekkah pollekkua polgiettahes
laskie laske laskekkah laskekkua laskettahes
lähtie lähte lähtekkäh lähtekkiä lähtettähes
itkie itke itkekkäh itkekkiä itkettähes
eččie eči ečikkäh ečikkiä ečittähes
lykkie lyki lykikkäh lykikkiä lykittähes
hyppie hypi hypikkäh hypikkiä hypittähes
rygie ryvi ryvikkäh ryvikkiä ryvittähes
sugie suvi suvikkah suvikkua suvittahes
tuvva tuo tuogah tuogua tuodahes
juvva juo juogah juogua juodahes
syvvä syö syögäh syögiä syödähes
myvvä myö myögäh myögiä myödähes
suaja sua suagah suagua suadahes
jiäjä jiä jiägäh jiägiä jiädähes
kabaloija kabaloiče kabaloikkah kabaloigua kabaloittahes
emändöijä emändöiče emändöikkäh emändöigiä emändöittähes
Kaksivardalohizen verbin imperatiivu
katkata katkua katkakkah katkakkua katkattahes
leikata leikkua leikakkah leikakkua leikattahes
hypätä hyppiä hypäkkäh hypäkkiä hypättähes
čökätä čökkiä čökäkkäh čökäkkiä čökättähes
langeta langie langekkah langekkua langettahes
ruveta rubie ruvekkah ruvekkua ruvettahes
musteta mustene mustekkah mustekkua mustettahes
oijeta oigene oijekkah oijekkua oijettahes
pehmetä pehmene pehmekkäh pehmekkiä pehmettähes
tyhjetä tyhjene tyhjekkäh tyhjekkiä tyhjettähes
pakita pakiče pakikkah pakikkua pakittahes
tarita tariče tarikkah tarikkua tarittahes
sellitä selgie sellikkäh sellikkiä sellittähes
hävitä hävie hävikkäh hävikkiä hävittähes
sevota seguo sevokkah sevokkua sevottahes
kavota kaduo kavokkah kavokkua kavottahes
höblötä höblyö höblökkäh höblökkiä höblöttähes
mädžötä mädžyö mädžökkäh mädžökkiä mädžöttähes
tukuta tukkuo tukukkah tukukkua tukuttahes
čummuta čummuo čummukkah čummukkua čummuttahes
nosta nouze noskah noskua nostahes
säristä särize säriskäh säriskiä säristähes
purta pure purkah purkua purtahes
viertä viere vierkäh vierkiä viertähes
sanella sanele sanelkah sanelkua saneltahes
kyzellä kyzele kyzelkäh kyzelkiä kyzelltähes
panna pane pangah pankua pandahes
mennä mene mengäh mengiä mendähes
nähtä näi nähkäh nähkiä nähtähes
Imperatiivan kieldomuodo
Imperatiivan kieldomuodo roih abuverbis älä da piäverbis.
Mollembat sanat ollah imperatiivas. '
Taivutammo kieldomuvvos ielmainitut yksivardalohizet verbit ottua,
hyppie, syvvä:
| 2.p | älä | ota | hypi | syö |
| 3.p | älgäh | otakkah | hyppikkäh | syögäh |
| l.p | älgiämmö | otakkuammo | hypikkiämmö | syögiämmö |
| 2.p | älgiä | otakkua | hypikkiä | syögiä |
| 3.p | äldähes | otettahes | hypittähes | syödähes |
Taivutammo kieldomuvvos ielmainitut kaksivardalohizet verbit
pakita, mennä, nähtä:
| 2.p | älä | pakiče | mene | näi |
| 3.p | älgäh | pakikkah | mengäh | nähkäh |
| 1.p | älgiämmö | pakikkuammo | mengiämmö | nähkiämmö |
| 2.p | älgiä | pakikkua | mengiä | nähkiä |
| 3.p | älgdähes | pakittahes | mendähes | nähtähes |