Preezensu (Nygyaigu)
Preezensu merkiččöy nygöi tapahtujua teguo:
Preezensal ei ole omua tunnustu.
Preezensas persounupiäteh liittyy kohti vardaloh.
Taivutammo verbit maltua (malta-), ellendiä (ellendä-) preezensas:
| y.1 | malta-n | ellendä-n |
| y.2 | malta-t | ellendä-t |
| y.3 | malta-u | ellendä-y |
| m.1 | malta-mmo | ellendä-mmö |
| m.2 | malta-tto | ellendä-ttö |
| m.3 | malteta-h | ellendetä-h |
-
preezensan yksikön 3:ndes persounas vardalon loppuvokali -e ainos
vaihteleh o/ö:nke, toizin sanojen, tapahtuu vokalivaihtelu e-o,
e-ö. Verdaile: tule-n, tulo-u; mene-n, menö-y.
-
preezensan monikon 3:nden persounan vardalo on erilaine. Monikon
3:nden persounan vardalon lopus voi olla
-ta, -tä, -va, -vä, -ja, -jä, -la, -lä, -na, -nä:
kačota-h, hypätä-h, tuvva-h, syvvä-h, suaja-h, jiäjä-h,
tulla-h, kävellä-h, panna-h, mennä-h.
Preezensan kieldomuodo
Preezensan kieldomuvvos taibuu kieldosana ei.
Piäverbis käytetäh vaiku vardaluo, kudai ei muutu taivunajes:
yksikkö
| y.l | en malta | en ellendä |
| y.2 | et malta | et ellendä |
| y.3 | ei malta | ei ellendä |
| m.l | emmo malta | emmo ellendä |
| m.2 | etto malta | etto ellendä |
| m.3 | ei malteta | ei ellendetä |
Preezensua käytetäh, konzu ilmoitetah
-
teguo libo seikkua, kudai tapahtuu ihan nygöi, paginan aigua:
Minä kuundelen muuzikkua. Midäbo sinä ruat? Lapsi maguau.
Myö luvemmo kniigua. Brihačut juoksendellah pihal.
-
teguo libo šeikkua, kudai tapahtuu puaksuh libo moneh kerdah:
Häi ajelou suveh joga vuottu. Kezäl minä kävyn kezoile joga päiviä.
Buabo juou čuajuu monen kerdua päiväs. Nuorižo pyhinpäivin menöy
diskotiekkah. Myö lebopäivin kävymmö tiijustamah buabua da died'oidu.
-
teguo libo seikkua, kudai tapahtuu ainos:
Talvizin sih kyläh umbuau kai tiet. Sygyzyl rahvas kerätäh muarjua
da siendy talvekse. Korves kazvau must'oidu. Hukku eläy mečäs.
Tuohes luajitah kaikenualastu vehkehty. Karjalazet paistah
karjalakse.
-
teguo libo šeikkua, kudai tapahtuu myöhembäh paginua:
Huomei meijän luokku lähtöy teatrah. Vuvven peräs minun velli
loppou školan. Suovattan myö lämmitämmö kylyn. Minä tulen toiči.
Kodvazen huogavuhuu myö jatkammo matkua.
Olla-verbi
Olla-verbin taivutus:
| y.l | olen | en ole |
| y.2 | olet | et ole |
| y.3 | on | ei ole |
| m.l | olemmo | emmo ole |
| m.2 | oletto | etto ole |
| m.3 | ollah | ei olla |