LUGU 4

SYVÄIN – DA ULGOPAIKKUSIJAT

lindu lendäy koloh

lindu lendäy oksale

lindu istuu kolos

lindu istuu oksal

lindu lendäy kolospäi

lindu lendäy oksalpäi

SYVÄINPAIKKUSIJAT: Inessiivu, elatiivu, illatiivu

Kus? Mis? Inessiivu -s
Minä olen laukas.
Juvvas on maiduo.

Kuspäi? Mispäi? Elatiivu -späi

Minä tulen laukaspäi.
Valoin maiduo juvvaspäi.

Kunne? Mih? Illatiivu -h

Minä menen laukkah.
Kua maiduo juodah.

Harjoitus 1

Pane sanat yks. syväinpaikkusijoih.
Käzi, velgu, reppu, kyzymys, hammas, hobjaine, vuozi, päčči, jogi, piä
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 2

Luaji mallin mugah. a) Malli: Suuri laukku
Kus naine on? Suures laukas.
Kunne naine menöy? Suureh laukkah.
Kuspäi naine tulou? Suures laukaspäi.
Sagei meččy, oma kodi, čoma sadu, muarjakas kohtu, vessel illačču.
b) Malli: Sieni
Kus rahvas ollah? Sienes.
Kunne rahvas mennäh? Sieneh.
Kuspäi rahvas tullah? Sienespäi.
Muarju, buolu, must’oi, griba, kala, ruado, kerähmö

Harjoitus 3

Avua salbavomerkit.
Pane ruadokindahat (käzi).
Ota lämmät alazet (käzi).
Naizen (käzi) oldih movvakkahat sormikkahat.
Pakkazel pane kuatančat (jalgu).
Heitä kengät (jalgu).
Hänel (jalgu) oldih uvvet suappuat.
Lapsen (piä) oli kirjavu hattu.
Panizit uvven šuapkan (piä).
Pertih tulduu miehet otetah hatut (piä).
Sizär pani (kaglu) kuldazen čieppizen.
Ota ristaine (kaglu) kylyh lähtijes.
Inehmizen (kaglu) oli hobjaine čieppine.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 4

Muuta virkeh muga, gu sana olis illatiivas.
Malli: Hyö ollah kylys. – Myögi menemmö kylyh.
Hyö ollah yliopistos, ruavos, mečäs.
Työ oletto Piiteris, Petroskois, Anukses.

Harjoitus 5

Luaji mallin mugah.
Malli: Minä elän yhteiskois. – Menen yhteiskodih.
Lapset opastutah školas.
Buabo istuu gorničas.
Muamo nieglou ikkunpieles.
Tyttö elostau omas pertis.
Kaži pezehes uksičupus.
Brihačut kižatah koin pihas.
Velli opastuu opistos.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 6

Luaji mallin mugah.
Malli: Minä elän Petroskois. – Olen Petroskoispäi. Puaksuh ajelen Petroskoih.
Minä elän Kotkatjärves.
Sinä elät Nuožarves.
Häi eläy Heččulas.
Myö elämmö Dessoilas.
Työ elättö Kondupohjas.
Hyö eletäh Anukses.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 7

Vastua kyzymyksih mallin mugah.
Malli: Kus eläy äijy rahvastu? Suuri kodi. – Suures kois eläy äijy rahvastu.
Kus on hyvä ilmu? Pieni hieru.
Kus kižatah lapset? Oma piha.
Kus voit sevota? Sagei meččy.
Kus ruadau äijy opastajua? Uuzi yliopisto.
Kus on äijy kalua? Puhtas järvi.

Harjoitus 8

Mis sinä pagizet?
Malli: Matku. Pagizen matkas.
Heijän vastavus, kalastus, muarjah kävyndy, opastundu, oma buabo, pieni velli, jugei ruado, kezä, hyvä siä.
Kačo harjoitus tiedokonehel

voimattomus – voimattomuo-s

Harjoitus 9

Luaji mallin mugah.
Malli: Pagizen voimattomas tuttavas. Voimattomus. – Pagizen tuttavan voimattomuos.
Kirjutan jugies ruavos. Jugevus.
Sanelen čomas neidizes. Čomevus.
Kerron pahas ristikanzas. Pahus.
Kyzelen korgies mäis. Korgevus.
Sanelen pitkäs joves. Piduhus.
Kyzelen levies ties. Levevys.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 10

Mih aigah luajit?
Malli: Mih aigah luvet kniigan? Nedäli. – Minä luven kniigan nedälis (= nedälih).
Mih aigah keität rokan? Čuassu.
Mih aigah luajit kodiruavot? Kolme čuassuu.
Mih aigah kabrastat pertin? Päivy.
Mih aigah nieglot alazet? Kuu.
Mih aigah nostat kylyn? Vuozi.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Mis algajen mih suate?

Minä olin mečäs nelli čuassuu: kahtes kuudeh sah.
Laukku on avvoi yheksäs seiččemeh sah.

seiččemeh

yksi	yhtes	yhteh
kaksi	kahtes	kahteh
kolme	kolmes	kolmeh
nelli	nelläs	nelläh
viizi	viijes	viideh
kuuzi	kuuves	kuudeh
seiččie	seiččemes
kaheksa	kaheksas	kaheksah
yheksä	yheksäs	yheksäh
kymmene	kymmenes	kymmeneh

Harjoitus 11

Avua salbavomerkit.
Opastajat ollah lomal (kezäkuu – elokuu).
Olen ruavos (kaheksa – viizi).
Elän kyläs (kevät – sygyzy).
Kačon televiizorua (viizi – seiččie).
Päiväs lämbötila muutui (0 – 10) gruadussih.
Kuus euro on kazvanuh (35 – 40).
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 12

Käytä pädeviä syväinpaikkusijua.
Buabal (jalgu) oldih mustat kuatančat.
Tyttö kaččou (ikkun).
Opastui astuu reppu (selgy).
Died’oi kävyy (kala) joga pyhiäpäiviä.
(Hammas) on loukko.
Muamo pagizi (oma tytär).
Minä elän (Karjal).
Egläi oli ohjelmu (meijän yliopisto).
Pane kindahat (käzi) da mene ruadamah.
(Tämä järvi) on äijy kalua.
Huomei huondeksel lähtemmö (muarju).
Tuatto tuli (sieni) jo ildupuolel.
Mies ajoi (kylä – linnu).
Tänäpäi pidäy kävvä (laukku).
Häi tuli (ruado) myöhä ehtäl.
Mene (ruado).
Brihačču kačoi (minä) suuril silmil da muhizi.
Lapset kižatah (piha).
Otin (škuappu) uvven paijan da panin piäle.
(Lehti) on minun kirjutus.
Naizel on čoma kirjavu paikku (piä).
Aste on luajittu (vaski).
(Tämä brihačču) vie en kuulluh pahua.
Hukku juoksi (vaza).
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 13

Pane sanat yks. illatiivah, elatiivah libo inessiivah. Sellitä astevaihtelu.
Lehmy juoksi (koivikko). (Koivikko) on äijy lehmängribua.
Muamo lähti (meččy). (Meččy) muamo keriäy siendy.
Lapsi tuli (kodi). (Kodi) häi avvuttau muamua.
Mies jo huondestu myö meni (ruado). (Ruado) häi on ehtässäh.
Died’oi kučui minuu (abu). Olin died’oilluo (abu).
Astuimmo (kaidu kujo). (Kaidu kujo) oli pimei.
Briha mieldyi (tyttö) . Nygöi (tyttö) rippuu hänen oza.
Voinan aigua äijät kuoltih (nälgy) . Tulin kodih (nälgy).
Kirjutin kirjazen (loppu) sah. Kirjazen (loppu) sanon tervehytty kaikile omile.

Harjoitus 14

Luve, kiännä, vastua kyzymyksih iččeh näh.
Minä elän Heččulas. Kus sinä elät?
Minä olen Heččulaspäi. Kuspäi sinä olet?
Egläi minä olin teatras. Kus sinä olit egläi?
Minä menen syömäläh. Kunne sinä menet?
Minä tulen yliopistospäi. Kuspäi sinä tulet?

Harjoitus 15

Luve da kiännä vuoropaginat. Keksi oma.
– Terveh.
– Terveh.
– Läkkä huomei muarjah, sanotah, meijän mečäs on äijy must’oidu.
– Lähtizin, ga en suvaiče kerätä must’oidu, ainos tulen kodih must’oitačmois. Läkkävai sieneh.
– Egläi tuatto oli sienes, ga ei vie ole äijiä siendy. Lähten sit must’oih yksinäh.

– Ken sinä olet?
– Minä olen Johor.
– Äijygo vuottu sinul on?
– Seiččietostu.
– Kuspäi olet tulluh?
– Alavozespäi.
– Kus sinä opastut?
– Yliopistos.
– Kudualbo tiedokunnal?
– Itämerensuomelazien kielien da kul’tuuran tiedokunnal, opastun karjalan da suomen kieldy.
– Maltatgo sit karjalakse?
– Ellendän da pagizen toiči buaban kel.

ULGOPAIKKUSIJAT: Adessiivu, ablatiivu, allatiivu

Kus? Mil? Adessiivu -l
Minä olen pihal. Kirjutin on stolal.
Kuspäi? Milpäi? Ablatiivu -lpäi
Minä tulen pihalpäi. Kirjutin pakui stolalpäi.
Kunne? Mille? Allatiivu -le
Minä menen pihale. Kirjutin pakui lattiele.

Harjoitus 16

Luve, ozuta sija, luaji virkehet.
Levol, levole, levolpäi
pellol, pellole, pellolpäi
mual, muale, mualpäi
tiel, tiele, tielpäi
viel, viele
tytöl, tytöle
brihačul, brihačule
naizel, naizele
lapsel, lapsele
miehel, miehele

Harjoitus 17

Luaji mallin mugah.
Malli: Tämä on järvi. – Kus lapset ollah? – Lapset ollah järvel.
Tämä on peldo.
Neče on tie.
Se on joven randu.
Tai on karjalan kielen laitos.
Tämä on late.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 18

Muuta virkehet käyttäjen allatiivua.
Malli: Lapsi elostau lattiel. – Lapsi meni elostamah lattiele.
Kaži viruu kynnyksel.
Koiru haukkuu pordahil.
Brihačču istuu mökin levol.
Kyndäi ruadau pellol.
Buabo maguau päčil.
Rahvas seizotah lagevol.
Lapsi seizou tiel.
Sizärekset ollah pihal.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 19

Luaji mallin mugah.
a) Malli: minä – sinä: Minul on kirjaine. Minä annan sen sinule.
minä – häi
sinä – häi
häi – myö
myö – työ
työ – hyö
hyö – minä
b) Malli: minä – sinä – häi: Minä kuundelen sinun paginua da sit sanelen hänele.
minä – sinä – hyö
häi – minä – sinä
myö – työ – hyö
työ – myö – hyö
hyö – sinä – häi

Harjoitus 20

Luve da kiännä virkehet. Luaji omat nämmien mugah.
Kuibo sinun tervehys?
Minul kivistäy piädy.
Lapsen piäs oli pahku.
Tytöl on žuaru.
Died’oil on paha nägö.
Hänel käzi on puhalduksis.
Piädy pyöriy, olen buitegu juovuksis.
Miehel on luja tervehys.
Sizärel kivistäy vaččua.

Harjoitus 21

Luaji virkehet käyttäjen nämmii sanoi.
Ezim. Minä ajelen kodih bussil.
Ajonevvot: mašin (auto), autobussu (bussi), taksi, juna, lendokoneh, laivu, veneh, riet, bričku, korju, delegy, potkulaudu, polgupyöry; kävvä jallai.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 22

Yhtistä virkehen algu da loppu.

Minä kirjutan tetratis	luzikal
Sinä piirustat al’bomas	veičel
Opastui terendäy piirdimet	rengil
Häi syöy rokkua	suval
Myö syömmö lihua	kirjuttimel
Työ leikkuatto leibiä	kirvehel
Hyö tuvvah vetty	vihkol
Sizär pyhkiy lattieloi	šorpikal
Tuatto niittäy heiniä	piirdimel
Velli halguau hallot	muilal
Lapsi sugiu tukat	vastal
Muamo imuroi matot	terendimel
Minä pezen lattiet	hammasharjal
Sinä pezettös	imuril
Myö pezemmö hambahii	stoikal

Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 23

Vastua kyzymyksih.
a) Talvel, keviäl, kezäl, sygyzyl
Konzu panou lundu?
Konzu päivät ollah lyhyöt? pitkät?
Konzu yöt ollah pitkät? lyhyöt?
Konzu vihmuu puaksuh?
Konzu on räkki? vilu?
Konzu päiväine pastau kogo päivän?
Konzu linnut lennetäh suveh?
Konzu lehtet ollah keldazet, ruskiet da maksankarvazet?
Konzu ollah kovat pakkazet?
Konzu Karjalas ollah valgiet yöt?
Konzu lumi sulau?
Konzu alletah kukkie enzimäzet kukat?
b) Huondeksel, päiväl, illal, yöl
Konzu on pimei?
Konzu sadakieli pajattau?
Konzu sinä nouzet?
Konzu sinä murginoičet?
Konzu rahvas muatah?
Konzu olet yliopistos?
Konzu kačot televizorua?
Konzu syöt ilduveruo?

Harjoitus 24

Avua salbavomerkit.
Kangahas tulou (pihku).
Pertis tulou (piiruat).
Sarual tulou (vaste niitetty heiny).
Täs tulou (vaste lypsetty maido).
Tahnuos tulou (höštö).
Vihman jälles tulou (tuores).
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 25

Adessiivu, ablatiivu vai allatiivu?
Tuatto lähti (vezi).
Lapset astuttih (järvi) kodih.
(Levo) istui kottaraine.
Anna (kaži) hienombua kalua.
Tule (myö).
Mečäs tulou (pihku).
Älä ole (tie).
Sano (kova iäni).
Halgua neče bul’čukku (kirves).
Myö juotammo vazua (vezi da maido).
Buabo gostitti minuu (magei piirai).
Läkkä (jogi).
Ruadajat tuldih (peldo) jo myöhä ehtäl.
Sain (muamo) kirjazen.
Kaži tabai hiiren (käbäl).
Sano (died’oi) tervehytty.
(Häi) on sinizet silmät.
Pane takki (piä).
(Lagevo) kuului iänii.
Huomei lähtemmö (niitty).
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 26

Luaji mallin mugah.
Malli: Minä menen yliopistospäi laukkah, laukaspäi kodih...
Yliopisto → laukku → kodi → kirikkö → järvi → nurmi → mägi
Meččy → niitty → kyly → kodi → peldo → riihi → piha-aittu
Päivykodi → škola → opisto → yliopisto → ruado

Harjoitus 27

Muuta (keksi uvvet) virkehet muga, gu syväinpaikkusija muuttus ulgopaikkusijakse libo ulgopaikkusija muuttus syväinpaikkusijakse
Malli: Lapset ollah järvel → Lapset uijah järves; Alazet ollah käis → Tabua käil.
Miehet ruatah pihas.
Vaččua et yhtel muarjal täytä.
Vaihtoi kaksi hobjusormustu yhteh kuldusormukseh.
Kai pidäy ruadua omal käil.
Joga ristikanzal on oma usko.
Kua hapainmaijot täh juodah.
Sanastos on äijy laihinsanua.
Vai omal ruavol suat eluo.
Älä opastu varrastandah.
Muamindamas ei ni maininnuh.
Väzyin hänen hačatandas.
Avaimes on viga, en voi avata ustu.

Harjoitus 28

Täytä virkehet salbavomerkilöis annettuloil sanoil.
Jegorovan Olga on opastai.
Häi opastau (yliopisto).
(Huondes) häi menöy (yliopisto).
Häi on kaiken päivän (yliopisto).
(Ildupuoli) häi tulou (yliopisto) da menöy (kodi).
Suovattan (häi) on lebopäivy.
Häi menöy (laukku) da (aptekku).
(Ildupuoli) häi lähtöy perehen kel (ozutelmu).
Jegorovat eletäh (Petroskoi), vaigu ozutelmu on (Piiteri).
Hyö lähtietäh sinne (juna) libo (oma pieni auto).
Kačo harjoitus tiedokonehel

Harjoitus 29

Viivua oigei muodo.
Kävy (vezi/vedeh/viele/vies/vedele).
Rahvas mendih (meččy/mečäh/meččah/mečäs/meččäh).
Varustai (matku/matkale/matkah/matkaspäi).
Lapset ollah (järvi/järves/järveh/järvele/järvel).
(Huondes/Huondehel/Huondeksel/Huondeksele) vihmui
Läkkä (buolu/buoluh/buolale/buolah).
Tulin (ruado/ruadospäi/ruavole/ruavolpäi/ruavospäi) myöhä ehtäl.
Kogo päivän muamo oli (hyvä mieli/hyväl mielel/hyväh mieleh/hyväs mieles).
Mies tuli kodih (taba/tavas/tabah/taval/tavaspäi).
Neidizen (sormi/sormeh/sormis/sormes/sormel) on kuldaine sormus.
Anna (koiru/koirah/koirah näh/koirale) syvvä.
(Niitty/Niityspäi/Niittylpäi/Niitylpäi/Niittyhpäi) astuttih väzynyöt ruadajat.
Pane paikku (piä/piäh/piäle/piäspäi/piäl).
Vuota minuu (piha/pihale/pihal/pihah).
Tule (perti/perttih/perteh/pertih/pertile).
Meijän (kaži/kažis/kažel/kažil/kažilpäi) on turbei händy.
Kua nämmä viet (rengi/rengih/renkih/rengeh).
Opastujan (reppu/reppuh/reppus/repus) oli kolme kirjua.
Kačo harjoitus tiedokonehel

Kodi

Sanasto: Kodi/ taloi, fatieru, kyly, garažu, kaivo, sarai, aidu, galdari, levo, ikkun, ikkunlaudu, seiny, lagi, late, pordahat, kynnys, krinčat, veräi/ uksi, kerros, perti (kylbyperti, oloperti, lapsienperti, magavoperti, keittämö /syöndyperti, edehine), pualičču, leboistuin, stola, syöndystola, škuappu, kravatti/ magavosija, tumbočku, vuarnu, laučču, skamn’u, zirkalo, päčči; matto, hursti, šparielit, kukkupada, pyhkin, televizor, tiedokoneh, pölynimuri, jiäškuappu, elektroplita, guazuplita, mikropäčči, sovanpezokoneh, pezovalatin, pezomal’l’u, pezolaiteh, vannu, käymälistuin, lämböbattari, hammasharju, hammassevoiteh, muilu, käzipaikku, lampu, sammutin, elektročökeh.

Harjoitus 30

Luve da kiännä kyzymykset da vastaukset. Sanele omas kois.
Kus sinä elät? Minä elän Petroskois (Videles, Anukses, Kotkatjärves).
Mittuzes kois sinä elät? Minä elän monikerroksizes kivikois (puu talois, opastujien yhteiskois).
Ongo teil fatieru vai oma kodi? Meil on fatieru (vasterakendettu puutaloi).
Kus sijaiččou teijän kodi (fatieru)? Se sijaiččou linnan (kylän) keskukses, lähiös, agjal.
Mittuzelbo uuličal (pihal) sijoittuu teijän kodi? Se seizou Krasnaja-uuličal (pihal).
Äijygo pertii teijän fatieras (talois) on? Meil on kolmepertine fatieru. Meijän kois on nelli pertii.
Ongo sinul oma perti? Minul on oma perti. Minul on yhtehine perti vellenke (sizärenke).
Kudaibo pertilöis on suurin, pienin, valgevin? Oloperti on kaikis suurin. Magavoperti on pienin. Minun perti on valgevin.
Milbo on čomendettu teijän fatieru (kodi) ? Seinil on erilastu kuvua da käzilluajittuu ezinehty.
Ongo teijän fatieraspäi hyvä nägöala? Yhtes ikkunaspäi nägyy järvi, toizes – puisto. Kolmas da nelläs ikkun kačotah lapsien kižuandukohtah.
Mittuzetbo šparielit on teijän kois? Olopertis net ollah keldazet, magavopertis – valpahansinizet, minun pertis – vihandat ilmai midägi čomastu.
Ongo tämä teijän ezmäine fatieru (kodi)? Mulloi myö vaihtoimmo kaksipertizen fatieran täh kolmepertizeh. Nelli vuottu tagaperin myö rakendimmo (ostimmo) uvven koin.
Puaksuhgo teijän pereh kerävyy yhteh? Vai pruazniekkoin (joga päiviä, toiči, illoil).
Suvaičetgo sinä omua fatierua (kodii)? Minä ylen suvaičen omua kodipaikkua.

Harjoitus 31

Luve da kiännä vuoropagin.
– Viego työ elättö endizes kois?
– Emmo, johäi tuatto rakendi uvven, kylygi on jo valmis. Kus työ nygöi elättö?
– Mulloi ostimmo fat’ieran. Tule käymäh.
– Passibo, tulen.

Harjoitus 32

Vastua kyzymyksih.
Kudamas pertis sinä ...
– syöt da juot?
– luvet kniigua?
– keität syömisty?
– pezettös?
– maguat?
– kačot televiizorua da huogavut?
– elostat lapsenke?

Harjoitus 33

Kačo čomastu. Merkiče, kudamas pertis midä on.

Ezineh	Oloperti	Keittämö	magavoperti	kylbyperti
divan
syöndystola
magavosija
kirjupualičču
pezomal’l’u
pezolaiteh
plita
käymälistuin
yöstola
jiäškuappu
stuulu
jalgulampu
pezovalatin
pezokoneh
leboistuin

Harjoitus 34

Luve da kiännä tekstu.
Minä elän Petroskois jo 15 vuottu. Pienenny minä elin muamanke da tuatanke Suojärves omas kois. Sit myö muutimmo Petroskoih. Meil oli yksipertine fatieru Kalininan uuličal. Kolme vuottu tagaperin pereh muutti uudeh kolmepertizeh fatierah. Nygöi minul on oma perti. Tämä on lämbevin, valgevin, vaigu pienin perti. Pertin šparielit ollah valpahansinizet. Pertis on suuri ikkun. Ikkunas ollah valgiet verhot sinizien kukkazienke. Ikkunlavval on äijy kukkua. Ikkunan luo čupus on tumbočku. Tumbočkal on akvarium. Tumbočkan oigiel puolel on yksi leboistuin. Ikkunan hurual puolel on kirjutusstola. Stolal on zirkalo da lampu. Uksen luo on magavosija. Stolan da magavosijan keskes on toine leboistuin. Magavosijua vastai on suuri sobaškuappu. Lattiel, pertin keskel, on sinine matto. Minä suvaičen eliä täs čomas da kodikkahas pertis da ainos pien huoldu sit.

Harjoitus 35

Sanele omas pertis mallin mugah.

Harjoitus 36

Arbua arbaitukset.
Kuuzi teile, kuuzi meile, kuuzi kogo kyläle.
Kaksi vellie toine toizeh kačotah, a yhtyö ei voija.
Meil on Joučikoi, min panemmo – kai kandau.
Joga pertis kondii čupus.
Yksi poččine, kaksi kärzästy.
Päiväl pölkynny, yöl ladvannu.
Gryhnäine ukkoine kai käit kaččou.
Kaksi seizou, kaksi viruu, kaksi pajattau, a seiččemes azeiloi selittäy.

Päčči, uksi, lagi da late, stola, käzästii, ikkun, uksen kiägy, magavosija.